Weronika Szachniewicz dla Dziennika Gazety Prawnej: „Prawa w metawersum, czyli jak skutecznie chronić markę i czerpać zyski”
Wirtualne sklepy, cyfrowe kolekcje i NFT składające się na metawersum tworzą realną przestrzenią biznesową, w której prawa własności intelektualnej decydują o bezpieczeństwie marki i potencjalnych zyskach. Brak przemyślanej strategii ochrony w świecie cyfrowym może prowadzić do wymiernych strat finansowych i reputacyjnych szybciej niż w tradycyjnym obrocie. O wyzwaniach i możliwościach związanych z ochroną marki w wirtualnej rzeczywistości pisze na łamach dzisiejszego wydania Dziennika Gazety Prawnej associate Weronika Szachniewicz.
Nowe zagrożenia w przestrzeni wirtualnej
Metawersum to dynamicznie rozwijająca się przestrzeń, w której właściciele marek testują wirtualne sklepy, cyfrowe kolekcje i eventy. Dla właścicieli praw własności intelektualnej oznacza to jednocześnie nowe źródło przychodów oraz zupełnie nową skalę zagrożeń. Tytułem przykładu – znaki towarowe to już nie tylko etykiety produktów, lecz także awatary, wzory interfejsów czyunikalne dźwięki. Konieczność ochrony rozciąga się na wirtualne dobra, , przestrzenie handlowe tworzone w VR/AR, brandowane elementy awatarów oraz licencje na oprogramowanie.
Głośne spory o NFT i znaki towarowe
Praktyka pokazuje, jak cienka jest granica między inspiracją a naruszeniem praw w przestrzeni wirtualnej. W głośnej sprawie Hermès przeciwko Masonowi Rothschildowi artysta stworzył NFT inspirowane kultową torebką Birkin, co zakończyło się wyrokiem na korzyść marki i trwałym zakazem sprzedaży kolekcji MetaBirkins. Inny konflikt dotyczył Nike i firmy StockX, która używała wizerunku produktów marki w tokenach cyfrowych bez zgody. Trzyletnia batalia sądowa zakończyła się ugodą we wrześniu 2025 roku, pokazując, że wraz z poszerzaniem kanałów cyfrowych firmy muszą radykalnie wzmocnić strategie ochrony swoich marek.
Monetyzacja praw w wirtualnych środowiskach
Ochrona praw własności intelektualnej stanowi punkt wyjścia do ich dalszego zagospodarowania – ich realna wartość ujawnia się w momencie efektywnego wykorzystania. Podstawowym mechanizmem jest licencjonowanie środowisk handlowych, co obecnie jest możliwe na platformach takich jak Decentraland, The Sandbox czy Roblox. Praktycznym przykładem jest „Nikeland” stworzony przez Nike w Robloxie, gdzie użytkownicy korzystają z cyfrowych wersji produktów w ramach licencji. Gucci uruchomił wirtualny showroom sprzedający cyfrowe ubrania, a ceny niektórych wirtualnych torebek przewyższyły ich fizyczne odpowiedniki. Przypadki te pokazują, że przestrzeń cyfrowa może stanowić realne źródło przychodów.
Strategia rejestracji i ochrony znaków towarowych
Skuteczna ochrona w metawersum wymaga kompleksowego podejścia. Rejestracja znaków towarowych, jako jeden z elementów tej strategii, powinna precyzyjnie opisywać dobra i usługi oferowane w świecie wirtualnym. W praktyce oznacza to uwzględnienie właściwych klas Międzynarodowej Klasyfikacji Nicejskiej. Takie podejście zastosował właściciel marki Nike, który w 2021 roku rozszerzył ochronę swoich znaków,. obejmując nimi wirtualne towary, co umożliwiło skuteczną ochronę przed nieuprawnionym wykorzystaniem logo na cyfrowych produktach.
Mechanizmy zabezpieczające w praktyce
Wobec braku jasnych granic jurysdykcyjnych oraz rozproszonej struktury metawersum, skuteczna ochrona wymaga działań na kilku płaszczyznach. Po pierwsze, rozszerzonej rejestracji znaków o odpowiednie klasy towarów i usług, obejmujące przestrze cyfrową.. Po drugie, monitoringu metawersum (w tym przy użyciu zautomatyzowanych narzędzi skanujących blockchain) w poszukiwaniu nieautoryzowanego użycia wirtualnych dóbr. Po trzecie, odpowiedniej ochrony kontraktowej – umowy licencyjne powinny jasno regulować kwestie korzystania z oznaczeń i odpowiedzialność za naruszenia. Nie bez znaczenia jest też budowanie świadomości prawnej poprzez transparentną komunikację zasad korzystania z praw własności intelektualnej.
Jak chronić prawa własności intelektualnej w metawersum? W jaki sposób monetyzować markę w przestrzeni wirtualnej? Jakie są najważniejsze mechanizmy zabezpieczające znaki towarowe w środowisku cyfrowym? Na te i wiele innych pytań w swoim tekście, który ukazał się w Dzienniku Gazety Prawnej, odpowiada Weronika Szachniewicz.
