Katarzyna Kanik dla Rzeczpospolitej: „Kto od stycznia otrzyma wyższy dodatek za wysługę lat?”
Od stycznia 2026 roku pracownicy sektora publicznego będą mogli liczyć na wyższe dodatki stażowe dzięki zmianom w kodeksie pracy. Nowe przepisy umożliwią wliczenie do stażu pracy okresów prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania zleceń czy pracy za granicą. Zmiany te będą miały istotne konsekwencje dla budżetów instytucji publicznych, a pracownicy muszą wiedzieć, jak prawidłowo udokumentować swoje okresy aktywności zawodowej. O tym, kto zyska na nowych przepisach, jak obliczyć staż i ile będą kosztować pracodawcę zmiany, pisze na łamach dzisiejszego wydania Rzeczpospolitej radca prawny Katarzyna Kanik. Zapraszamy do lektury!
Kto otrzyma wyższy dodatek stażowy?
Dodatek za wysługę lat to składnik wynagrodzenia obowiązujący przede wszystkim w sektorze publicznym – u pracowników administracji publicznej, urzędników samorządowych i nauczycieli. Jego wysokość rośnie wraz z długością stażu, przy czym pierwsze prawo do dodatku pojawia się po kilku latach pracy. Od stycznia 2026 roku katalog okresów zaliczanych do stażu się rozszerzy – będą to okresy prowadzenia własnej działalności, wykonywania zleceń cywilnoprawnych czy zatrudnienia za granicą.
Finansową korzyść z nowych przepisów odniosą ci pracownicy, którzy po doliczeniu dodatkowych okresów osiągną kolejne progi stażowe uprawniające do wyższego dodatku. Jednak pracownicy, którzy już osiągnęli maksymalny próg dodatku przewidziany w obowiązujących przepisach, nie otrzymają wyższego wynagrodzenia, nawet jeśli formalnie ich staż się wydłuży.
Jak obliczyć nowy staż pracy?
Przepisy nie przewidują zaokrąglania – każdy udokumentowany dzień pracy i aktywności zarobkowej ma znaczenie. Staż liczy się dokładnie, a okresy różnych form aktywności zawodowej można sumować. Pracownik mający cztery lata i dziesięć miesięcy umowy o pracę plus trzy miesiące umowy zlecenia może doliczać sobie pięć lat i jeden miesiąc stażu.
Szczególnie ważne jest, aby pamiętać o okresach nakładających się – jeśli pracownik jednocześnie pracował na umowie zlecenia i prowadził działalność gospodarczą, okres ten liczy się tylko raz. Pracodawcy będą musieli dokładnie weryfikować dokumenty potwierdzające staż – zaświadczenia z CEIDG, faktury, rachunki czy potwierdzenia opłacania składek ZUS.
Kiedy pracownik uzyska prawo do wyższego dodatku?
Prawo do wyższego dodatku powstaje od dnia nabycia uprawnień, ale nie wcześniej niż od 1 stycznia 2026 roku dla sektora publicznego. To oznacza, że jeśli po doliczeniu dodatkowych okresów pracownik miał wymaganą liczbę lat już w dniu wejścia w życie ustawy, prawo do wyższego dodatku powstaje z tą datą.
Istotne jest, że prawo nie zależy od daty złożenia dokumentów, lecz od faktycznego stażu historycznego. Pracownik ma 24 miesiące na przedłożenie pracodawcy dokumentów potwierdzających staż, ale dopiero po ich dostarczeniu pracodawca dokona przeliczenia i wypłaci wyrównanie za cały okres wstecz – od dnia, od którego prawo przysługiwało.
Realne koszty dla pracodawców i sektor prywatny
Zmiany będą mieć znaczący wpływ na budżety instytucji publicznych. Pracodawcy będą musieli wypłacić nie tylko wyższe dodatki, ale także uiszczać dodatkowe składki ZUS.
W sektorze prywatnym sytuacja jest bardziej elastyczna – pracodawcy mają swobodę w kształtowaniu zasad wynagradzania. Zmiany będą miały zastosowanie w firmach prywatnych tylko wtedy, gdy regulamin wynagradzania bezpośrednio odsyła do wprost przepisów ustawy obowiązującej w sektorze publicznym i Kodeksu pracy. Jeśli regulamin określa staż w sposób autonomiczny, nowe przepisy nie będą miały automatycznego wpływu na uprawnienia pracowników.
Jakie nowe okresy będą wliczane do stażu pracy od stycznia 2026 roku? Kto skorzysta na nowych przepisach, a kto może nie otrzymać wyższego dodatku? Jakie dokumenty muszę zgromadzić, aby udokumentować swój wydłużony staż?
Na te i wiele innych pytań dotyczących zmian w naliczaniu stażu pracy odpowiada radca prawny Katarzyna Kanik w swoim tekście, który ukazał się w Rzeczpospolitej.
