Katarzyna Kanik dla Rzeczpospolitej: „Wyższa odprawa w przypadku rozwiązania umowy o pracę”
Pracownicy zwalniani z przyczyn ekonomicznych mogą liczyć na znacząco wyższe odprawy, jeśli wcześniej współpracowali z firmą na umowach cywilnoprawnych lub prowadzili dla niej działalność gospodarczą. Nowelizacja kodeksu pracy pozwala na doliczenie tych okresów do zakładowego stażu pracy, co bezpośrednio wpływa na wysokość należnego świadczenia. O tym, jak wykorzystać nowe przepisy i jakie dokumenty są potrzebne, pisze na łamach dzisiejszego wydania Rzeczpospolitej radca prawny Katarzyna Kanik.
Kogo obejmuje prawo do odprawy
Odprawa pieniężna przysługuje pracownikom zatrudnionym na umowie o pracę, którzy tracą posadę z przyczyn od nich niezależnych – restrukturyzacji, problemów ekonomicznych czy likwidacji stanowiska. Świadczenie można otrzymać zarówno przy zwolnieniu grupowym, jak i indywidualnym, pod warunkiem że pracodawca zatrudnia minimum 20 osób. Wysokość odprawy zależy od zakładowego stażu pracy: przy stażu poniżej dwóch lat to jednomiesięczne wynagrodzenie, od dwóch do ośmiu lat – dwumiesięczne, a powyżej ośmiu lat – trzymiesięczne.
Jak nowe przepisy zwiększają odprawy
Dzięki nowelizacji do zakładowego stażu można doliczyć okresy prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania umów zlecenia czy pracy za granicą u obecnego pracodawcy. Osoba, która przez cztery lata pracowała na zleceniu, a następnie cztery miesiące na etacie, po doliczeniu tych okresów przekroczy próg dwóch lat zatrudnienia i zamiast jednomiesięcznej otrzyma dwumiesięczną odprawę. Ktoś, kto przez siedem lat współpracował jako freelancer, a potem 18 miesięcy był na umowie o pracę, może liczyć na trzymiesięczną odprawę zamiast jednomiesięcznej – to różnica nawet kilkunastu tysięcy złotych.
Kiedy można skorzystać z nowych zasad
Nowe uprawnienia obowiązują od 1 stycznia 2026 roku dla jednostek finansów publicznych i od 1 maja 2026 roku dla pozostałych pracodawców. Kluczowe jest, że prawo do wyższej odprawy powstaje w momencie rozwiązania stosunku pracy, a nie wcześniej. Jeśli wypowiedzenie złożono przed wejściem w życie nowelizacji, ale umowa kończy się po tej dacie, pracownik może przedłożyć dokumenty i domagać się przeliczenia odprawy. Natomiast osoby, których stosunek pracy rozwiązał się przed nowymi przepisami, nie mogą żądać ponownego wyliczenia świadczenia.
Co trzeba zrobić, żeby otrzymać wyższą odprawę
Pracownik musi sam udokumentować dodatkowe okresy stażu, składając zaświadczenie z ZUS, które można uzyskać elektronicznie przez system PUE/eZUS. W razie braku danych w systemie można użyć umów cywilnoprawnych, faktur czy zaświadczeń od kontrahentów. Zatrudnieni w dniu wejścia w życie nowelizacji mają 24 miesiące na zgromadzenie i przekazanie pracodawcy odpowiedniej dokumentacji. Dokumenty należy złożyć przed rozwiązaniem stosunku pracy – po tym terminie nie ma możliwości wpłynięcia na wysokość odprawy.
Jak doliczenie umów cywilnoprawnych wpływa na wysokość odprawy pieniężnej? Kiedy pracownik może skorzystać z nowych zasad naliczania stażu? Jakie dokumenty są potrzebne, aby udowodnić dodatkowe okresy stażu pracy?
Na te i wiele innych pytań w swoim tekście, który ukazał się w Rzeczpospolitej, odpowiada Katarzyna Kanik.
