14.03.2022

[AKTUALIZACJA:] Najważniejsze zmiany w zakresie zatrudniania i legalizacji pobytu cudzoziemców, wynikające z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Łukasz Wieczorek
Piotr Grochowski

12 marca 2022 r. ogłoszono w Dzienniku Ustaw ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej: „Specustawa”). O projekcie ustawy pisaliśmy poprzednio tutaj. W porównaniu do pierwotnej treści projektu ustawa w swoim ostatecznym kształcie nie zawiera znaczących zmian.

Niestety w dalszym ciągu dotyczy ona wyłącznie obywateli Ukrainy i ich małżonków. Pomija się tym samym bezpaństwowców czy obywateli państw trzecich, którzy również uciekają z Ukrainy. Pomocą państwa polskiego wynikającą z ustawy objęto także wyłącznie osoby, które znalazły się na terytorium RP, przechodząc granicę polsko-ukraińską. Ignoruje zatem osoby, które musiały uciekać z Ukrainy przez inne kraje. Niniejsza analiza, podobnie jak poprzednia, podsumowuje wyłącznie kwestie dotyczące pobytu i zatrudnienia Ukraińców w Polsce.

Kogo dotyczy Specustawa

Specustawa legalizuje pobyt w Polsce osób, które wjechały do Polski:

  • bezpośrednio z Ukrainy (z zastrzeżeniem wyjątku, o którym mowa poniżej*),
  • będąc obywatelami Ukrainy lub małżonkami obywateli Ukrainy nieposiadającymi obywatelstwa ukraińskiego (ilekroć w ustawie mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to również małżonków nieposiadających obywatelstwa ukraińskiego),
  • najwcześniej 24 lutego 2022 r.,
  • w związku z działaniami wojennymi na terytorium tego państwa.

Pobyt w Polsce osób, które spełniają powyższe przesłanki, ustawa uznaje (na podst. art. 2 ust. 1) za legalny przez okres 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r. Na wniosek obywatela Ukrainy może zostać mu wydane zezwolenie na pobyt na kolejne 3 lata od dnia wydania zezwolenia. Wniosek jednak musi być złożony nie wcześniej niż 9 miesięcy od dnia wybuchu wojny (art. 38 ust. 7).

*Ustawa uprzywilejowuje (art. 2 ust.) obywateli Ukrainy, posiadających Kartę Polaka. Pobyt takich osób (wraz z najbliższą rodziną) w Polsce jest legalny również w przypadku opuszczenia Ukrainy i dostania się do Polski inaczej niż bezpośrednio, tj. np. przez Słowację.

Są także wyjątki. Powyższych przepisów nie stosuje się do obywateli Ukrainy, posiadających inną podstawę legalnego pobytu w Polsce. W szczególności jeden z rodzajów zezwoleń na pobyt lub którym udzielono ochrony międzynarodowej – art. 2 ust. 3.

Jakie dokumenty są potrzebne na zalegalizowanie pobytu w Polsce?

Rejestracja pobytu

Może się zdarzyć też tak, że przyjazd osób z Ukrainy nie został zarejestrowany przez Komendanta placówki Straży Granicznej. Oznacza to w praktyce, że Straż Graniczna nie postawiła w paszporcie takiej osoby pieczęci. Osoby te mogą zawnioskować o rejestrację swojego pobytu w Polsce w terminie 60 dni od wjazdu do Polski (art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1). Skutkiem rejestracji jest uznanie pobytu obywatela Ukrainy za legalny. W dalszym ciągu rekomendujemy wszystkim obywatelom Ukrainy, którzy nie otrzymali żadnego potwierdzenia przekroczenia granicy RP (pieczęci w paszporcie lub innego dokumentu), weryfikację legalności i, w razie potrzeby, zarejestrowanie swojego pobytu w Polsce.

Potwierdzenie tożsamości

Dodatkowo ustawa przewiduje możliwość potwierdzenia tożsamości obywateli Ukrainy na podstawie dokumentów ukraińskich. Ma to na celu w szczególności nadanie numeru PESEL. Dokumenty ukraińskie nie muszą być ważne. W skrajnych przypadkach wystarczy nawet oświadczenie osoby starającej się np. o PESEL, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 4 ust. 11 i 13).

Obywatele Ukrainy, których pobyt uznany jest za legalny na podstawie Specustawy, uzyskają numery PESEL na wniosek, który mogą złożyć w dowolnym organie gminy. Wniosek taki może także zawierać zgodę na utworzenie takim osobom profilu zaufanego EPUAP. Profil ten stanowi znaczne ułatwienie w kontakcie elektronicznym z urzędami.

Wyjazd z Polski na okres powyżej 1 miesiąca pozbawia obywatela Ukrainy prawa legalnego pobytu w Polsce w trybie Specustawy (art. 11 ust. 2).

Uprawnienia do pracy w Polsce

Wszyscy obywatele Ukrainy – niezależnie od podstawy pobytu w Polsce (tj. zarówno ci, których pobyt jest legalny na podstawie Specustawy, jak i posiadający inną podstawę legalnego pobytu w Polsce) uzyskują na podstawie Specustawy uprawnienie do wykonywania pracy w Polsce w okresie pobytu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Warunkiem powyższego jest powiadomienie powiatowego urzędu pracy przez podmiot zatrudniający taką osobę o powierzeniu pracy takiej osobie; na takie powiadomienie Specustawa przewiduje 14 dni (art. 22 ust. 1).

Co więcej, obywatele Ukrainy, którzy uzyskają numer PESEL, mają prawo podejmować i wykonywać w Polsce działalność gospodarczą na zasadach równych obywatelom Polski (art. 23 ust. 1). Oznacza to, że Ukraińcy mogą zakładać i prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą oraz zakładać i prowadzić każdy rodzaj spółek prawa handlowego.

Serdecznie zachęcamy również do zapisania się do naszego webinarium. Podczas spotkania online omówimy programy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców oraz praktyczny aspekt zatrudniania cudzoziemców, ze szczególnym nastawieniem na obywateli Ukrainy. Zapisy są dostępne tutaj.

W przypadku legalności pobytu na podstawie Specustawy

Obywatele Ukrainy, których pobyt w Polsce jest legalny na podstawie Specustawy, mają prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznej opieki zdrowotnej w Polsce.

Oprócz tego w przypadku tych osób, których pobyt w Polsce jest lub był legalny, można ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. Zezwolenia udziela się na 3 lata. W celu jego uzyskania obywatel Ukrainy musi złożyć wniosek nie wcześniej niż 9 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 i nie później niż z upływem 18 miesięcy od tej daty. Obywatele Ukrainy, którym udzielono takiego zezwolenia na pobyt, mogą wykonywać pracę w Polsce bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę.

Obywatelom Ukrainy, których ostatni dzień ważności wizy krajowej, wizy Schengen lub zezwolenia na pobyt czasowy, jak również ważności dokumentów pobytowych (karta pobytu, zgoda na pobyt tolerowany, polskich dokumentów tożsamości obywatela Ukrainy), upływa dnia 24 lutego 2022 r. lub później, okres ważności wyżej wymienionych zezwoleń i dokumentów przedłuża się z mocy Specustawy do dnia 31 grudnia 2022 r. To samo dotyczy osób, które przebywają w Polsce na podstawie ruchu bezwizowego (art. 42 Specustawy).

Dodatkowo obywatele Ukrainy, którym zezwolono na wjazd do Polski na podstawie art. 32 ustawy o cudzoziemcach (tj. na okres 15 dni), przebywają w Polsce legalnie do 31 grudnia 2022 r.

Obywatelom Ukrainy, którzy posiadają kwalifikacje lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki lub położnej można udzielić zgody na wykonywanie tych zawodów w Polsce, pod warunkiem spełniania wskazanych w Specustawie wymogów wynikających z przepisów o wykonywaniu zawodów lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki i położnej.

Zachęcamy do zapoznania się z najnowszymi zmianami!

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

 


Найбільш важливі зміни в плані працевлаштування і легалізації перебування іноземців, обумовлені законом про допомогу громадянам України у зв’язку зі збройним конфліктом на території цієї країни.

 

12 березня 2022 року було оголошено закон про допомогу громадянам України у зв’язку зі збройним конфліктом на території цієї країни (надалі – «Спецзакон»). Про проект цього закону ми вже писали раніше за посиланням: https://kwkr.pl/najwazniejsze-zmiany-w-zakresie-zatrudniania-i-legalizacji-pobytu-cudzoziemcow-wynikajace-z-projektu-ustawy-o-pomocy-obywatelom-ukrainy-w-zwiazku-z-konfliktem-zbrojnym-na-terytorium-tego-panstwa/. Закон в остаточній формі не містить істотних змін в порівнянні зі змістом проекту: на жаль, він як і раніше торкається тільки громадян України і їх подружжя, без урахування осіб без громадянства або громадян третіх країн, які також втікають з України; польська державна допомога згідно із законом також поширюється тільки на осіб, які в’їхали на територію Республіки Польща через польсько-український кордон (таким чином, він ігнорує осіб, які вимушені були бігти з України через інші країни. Цей аналіз, як і попередній, лише узагальнює питання, що стосуються перебування і працевлаштування українців в Польщі.

Спецзакон легалізує перебування в Польщі осіб, які в’їхали в Польщу:

  • безпосередньо з України (з урахуванням виключення, приведеного нижче*),
  • будучи громадянами України або подружжям громадян України, які не мають громадянства України (всякий раз, коли в Законі говориться про громадянина України, мається на увазі, що він включає подружжя, яке не має громадянства України),
  • не раніше 24.02.2022 року,
  • у зв’язку з воєнними операціями на території цієї країни.

Проживання в Польщі осіб, що задовольняють дані умови, визнається Законом (згідно зі статтею 2(1)) законним на період 18 місяців з 24.02.2022 року. За заявою громадянина України йому може бути видано документ на проживання ще на 3 роки з дати видачі дозволу. Однак, заяву необхідно подати не пізніше ніж через 9 місяців з дати початку війни (ст. 38(7)).

 

* Закон надає особих првиілеїв громадянам України, у яких є Карта Поляка: перебування в Польщі таких осіб (та членів їхніх сімей) легалізується також якщо вони прибули до Польщі інакше як безпосередньо (наприклад через Словаччину).

 

Це положення не поширюється на громадян України, які мають інші підстави для законного перебування в Польщі (зокрема, один з видів дозволів на проживання або міжнародний захист) – ст. 2(3).

Також може трапитися, що прибуття осіб з України не було зареєстроване комендантом прикордонного посту. На практиці це означає, що прикордонна служба не поставила штамп в паспорт такої особи. Такі особи можуть подати заяву про реєстрацію свого перебування в Польщі протягом 60 днів з моменту в’їзду в Польщу (ст. 3(2) та 4(1)). Ми надалі рекомендуємо всім громадянам України, які не отримали підтвердження перетину кордону Республіки Польща (штамп в паспорті або іншому документі), перевірити законність і, якщо це необхідно, зареєструвати своє перебування в Польщі.

Крім того, Закон передбачає можливість підтвердження особистості громадян України на підставі українських документів. Це робиться, зокрема, для присвоєння номеру PESEL. Українські документи не обов’язково повинні бути чинними. В окремих випадках визнаються навіть свідчення особи, яка подала заяву на отримання, наприклад, PESEL, дані під погрозою кримінальної відповідальності (ст. 4(11) та ст. 4(13)).

Громадяни України, чиє перебування визнано законним на підставі Спецзакону, отримують номери PESEL за заявою, яку вони можуть подати в будь-який муніципальний орган. Така заява може також включати згоду на створення для таких осіб довіреного профілю EPUAP, який є чималим полегшенням у електронному контакті з адміністрацією.

Виїзд з Польщі на строк понад 1 місяць позбавляє громадянина України права на законне проживання в Польщі згідно із Спецзаконом.

 

Всі громадяни України – незалежно від підстав їх перебування в Польщі (тобто, як ті, чиє перебування є законним згідно зі Спецзаконом, так і ті, які мають іншу підставу для законного перебування в Польщі) отримують на підставі Спецзаконоу право на виконання роботи в Польщі протягом періоду перебування згідно з діючими правилами. Умовою для цього є те, що організація, яка наймає таку людину, повідомляє Повятський центр зайнятості про те, що даному громадянину доручена робота; таке повідомлення роботодавець має скласти протягом 14 днів.

Громадяни України, які отримали номер PESEL, мають право на ведення і здійснення економічної діяльності в Польщі на рівних умовах з польськими громадянами (ст. 23(1)). Це означає, що українці можуть створювати и управляти приватними підприємствами, а також засновувати и управляти будь-якими видами комерційних компаній.

У випадку законного перебування на підставі Спецзакону

Громадяни України, чиє перебування в Польщі є законним згідно із Спецзаконом, мають право на безоплатне медичне обслуговування в Польщі.

Крім того, для тих, чиє перебування в Польщі є або було законним, є можливість подати заяву на отримання тимчасового дозволу на проживання в Польщі. Дозвіл видається на 3 роки. Для його отримання громадянин України повинен подати заяву не пізніше ніж через 9 місяців з 24.02.2022р. та не пізніше ніж через 18 місяців з цієї дати. Громадяни України, які отримали такий дозвіл на проживання, можуть працювати в Польщі без необхідності отримання дозволу на роботу.

Для громадян України, у яких останній день дії національної візи, шенгенської візи чи іншого дозволу на тимчасове проживання, а також строк дії документів на проживання (карта резидента, згода на допустиме перебування, польське посвідчення особи для громадян України) закінчується 24.02.2022р. або пізніше, строк дії вище вказаних дозволів і документів продовжується на підставі Спецзакону до 31.12.2022р. Те ж саме стосується осіб, які перебувають в Польщі на підставі безвізового перебування (ст. 42).

Громадяни України, яким був дозволений виїзд в Польщу на підставі статті 32 Закону про іноземців (тобто на строк 15 днів), повинні знаходитися в Польщі на законних підставах до 31.12.2022р.

Громадянам України, які мають кваліфікацію лікаря, стоматолога, медсестри або акушерки, може бути наданий дозвіл на зайняття цими професіями в Польщі за умови, що вони відповідають вимогам, вказаним в Спецзаконі, які витікають з положень про зайняття професіями лікаря, стоматолога, медсестри та акушерки.

 

Увага, урегулювання були змінені – деталі тут.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera

Zapisując się do naszego newslettera wyrażasz zgodę na przesyłanie drogą e-mail informacji na temat istotnych wydarzeń z dziedziny prawa, zmian legislacyjnych oraz działalności Kancelarii.

czytaj więcej

Administratorem Twoich danych osobowych jest KWKR Konieczny Wierzbicki i Partnerzy S.K.A. z siedzibą w Krakowie, ul. Kącik 4, 30-549 Kraków. Twoje dane będą przetwarzane w celu wysyłki naszego newslettera. Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich kopii, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego. Więcej szczegółów znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Kontakt

KWKR Konieczny Wierzbicki i Partnerzy S.K.A.
Strona jest chroniona przez Google reCAPTCHA v3. Więcej informacji o Google reCAPTCHA znajduje się w polityce prywatności i warunkach świadczenia usług.

Administratorem Twoich danych osobowych jest
KWKR Konieczny Wierzbicki i Partnerzy S.K.A. z siedzibą w Krakowie, ul. Kącik 4, 30-549 Kraków. NIP: 9452181482 REGON: 123240424
Przetwarzamy Twoje dane wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na wiadomość przesłaną przez formularz kontaktowy i dalszej komunikacji (co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes) – przez czas nie dłuższy niż konieczny do udzielenia Ci odpowiedzi, a potem przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń. Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich kopii, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego. Więcej szczegółów znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Warszawa

Rondo ONZ 1,

00-124 Warszawa,

+48 12 3957161

kontakt@kwkr.pl

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera

Zapisując się do naszego newslettera wyrażasz zgodę na przesyłanie drogą e-mail informacji na temat istotnych wydarzeń z dziedziny prawa, zmian legislacyjnych oraz działalności Kancelarii.

czytaj więcej

Administratorem Twoich danych osobowych jest KWKR Konieczny Wierzbicki i Partnerzy S.K.A. z siedzibą w Krakowie, ul. Kącik 4, 30-549 Kraków. Twoje dane będą przetwarzane w celu wysyłki naszego newslettera. Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich kopii, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego. Więcej szczegółów znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

 

Do you want to be up to date? Sign up for our newsletter

By subscribing to our newsletter, you consent to the sending of information by e-mail on important events in the field of law, legislative changes and the activities of the Law Firm.

read more

The administrator of your personal data is KWKR Konieczny Wierzbicki i Partnerzy S.K.A. with headquarters in Krakow, ul. Kącik 4, 30-549 Krakow. Your data will be processed for the purpose of sending our newsletter. You have the right to request access to your personal data, their copies, rectification, deletion or limitation of processing, as well as the right to object to the processing and to lodge a complaint with the supervisory authority. More details can be found in our Privacy Policy.